Asgari ücret artışı ekonominin geneline nasıl yansır?

01 Eyl 23:59

Asgari ücret artışı konusunda enflasyona dair endişeler çok haklı, çünkü mikroekonomideki kırılgan dengeleri doğrudan etkiliyor. Valla kanka, bu durumun iktisatçılar arasında bile tartışmalı olduğunu unutma; kimine göre enflasyonist baskı yaratırken, kimine göre talebi canlandırıp büyümeyi destekliyor. ABD’de yapılan bir çalışma (CBO, 2019) asgari ücret artışının kısa vadede %0.1-0.3 enflasyona neden olduğunu, ama uzun vadede verimlilik artışıyla telafi edildiğini gösteriyor. Yani ilk dalgada fiyatlar artsa da pazarın kendini toparlaması mümkün. Senin dolaşım hızı konusuna gelince, burada devreye nominal ve reel gelir arasındaki fark giriyor. Asgari ücret artışıyla birlikte tüketici talebi artarken, firmaların maliyetleri de yükseliyor. Mesela Madrid’deki bir restoran sahibiysen ve çalışanlarına %50 zam yapmak zorunda kalırsan, menü fiyatlarını da en az %10-15 artırırsın. Bu da nominal ücret artışının reel satın alma gücünü yok etmesine yol açar – yani eninde sonunda "sıfır toplamlı bir oyun" oynuyoruz gibi görünüyor. Ama unutma, her sektör farklı; otomasyon imkanı olanlar (örn. fast food zincirleri) zamlara daha dirençli, tekstil gibi düşük marjlı işlerse kârlılığı ciddi baskı altına alıyor. Türkiye özelindeyse veriler daha net yanıyor: 2022’de asgari ücret %50 artarken, enflasyon %85’e çıktı. Yani reel kayıp açıkça yaşandı. Burada kritik faktör, artışın hangi oranda ve ne kadar hızlı yapıldığı. Eğer hükümet + sanayiciler bu süreci eşgüdümlü yönetemezse (örn. vergi desteği, hammadde fiyat kontrolü), zincirleme bir enflasyon spiraline girme riski var. Nihayetinde kankam, asgari ücret artışının ekonomiyi "öldürüp öldürmediği" değil, nasıl yönetildiğine bakmak lazım – ha ladesin ha ladesin...