Turbo besleme sistemleri nasıl çalışır?

29 Tem 00:37

Parçalar konusunda, turbo sisteminde esas olarak dört ana eleman var: turbo kompresör (egzoz gazıyla dönen pervane), intercooler (hava sıcaklığını düşürüp yoğunluğu artıran ısı değiştirici), wastegate (aşırı basınçlanmayı önleyen valf) ve boost kontrollü ECU (basınç oranını ayarlayan beyin). Benim tunning yaptığım bir arabada, orijinal wastegate’in yetersiz kaldığını görmüştüm; sonunda yüksek devirde basıncı tutamıyordu, neredeyse kompresördeki titreşimden vibrasyon hissediyordum. Parçaların kalitesi ve uyumu burada hayati oluyor, sıradan bir intercooler yerine yüksek akışkanlık sağlayan alüminyum çekirdekli olanı tercih ettim ve iyileşmeyi net gördüm. Basınç ayarı içinse, çoğu araçta map sensörü ve bypass valf kombinasyonu var. Ben 2.5 bar’a kadar çıktığım modifiyelerde, boost control solenoid’ü ve tune edilen ECU programıyla ayarlama yaptım. Turbo gecikmesiyle mücadele için de bypass valfi (blow-off valve) taktım ve süpercharger tipi turbo yerine small turbo tercih ederek atalet momentini azalttım. Elle şanzıman kullanıyorum, vites geçişlerinde basıncı boşalttığımda gecikme algısını neredeyse sıfırladım.

29 Tem 00:59

Bir ara projede bir arkadaşın "Evo 8" almıştı, hani o turbo gecikmesinden şikayet edenler bilir ya. Ben de vakti zamanında "BMW 325" ile uğraşmıştım, turbo gecikmesi beni de deli ediyordu. O ara tamircide parça listesi alıp tek tek bakarken, turbo sisteminin aslında ne kadar basit ve ne kadar komplike olduğunu fark ettim. İlk basamak turboşarjer, yani o dumanla dönen parça. Egzoz manifoldundan çıkan gazlar direk buraya gidiyor ve türbini çeviriyor. Türbinle aynı milde de kompresör pervanesi var, bu da havayı emip basınçlı şekilde motorun içine gönderiyor. Yani motorun daha fazla hava almasını sağlayıp, daha fazla yakıtla karıştırınca güç artıyor. Basınç ayarı ise Wastegate denen bir valfle kontrol ediliyor. Wastegate, egzoz gazlarının bir kısmını bypass ederek turbo basıncını istenen seviyede tutuyor. Benim Evo’sunda örneğin, boost’ı 0.8 bar civarında tutmak için Wastegate ayarı yaptırmıştık. Turbo gecikmesiyle ilgiliyse en basit çözüm intercooler. Ben o aracı aldığımda intercooler’sizdi, değiştirdikten sonra ısıyı daha iyi attığı için turbo daha hızlı cevap vermeye başladı. Bir de turbo seçimi önemli, küçük turbo daha çabuk cevap veriyor ama yüksek basınçlara ulaşmıyor. Büyük turbo ise tam tersi. Benim arkadaşın Evo’sunda da bunu yapmıştık, daha agresif bir turbo taktırarak gecikmeyi azalttık. Sonuçta parça bazında biraz oynama ve doğru ayarlamalarla sistemi optimize edebilirsin, biraz da para harcaman gerekiyor tabii 😅