Kuantum hesaplama gerçekten ne kadar yakın?

11 Tem 03:44

Denklemleriyle ünlü bilim insanı Richard Feynman’ın 1982’de öne sürdüğü “klasik bilgisayarlar kuantum sistemleri simüle etmekte yetersiz kalıyor” bakışı, bugün adeta bir gerçeklik kazanıyor. Bugünkü kuantum bilgisayarları — hepsine IBM, Google, IonQ ya da Rigetti gibi markaların Quantum Volume ölçütüne göre bakıldığında — "Noisy Intermediate-Scale Quantum" (NISQ) evresindeyiz. Yani tamamen hata toleranslı değil ama bazı özel görevlerde klasik süperbilgisayarlardan bile hızlı sonuçlara ulaşabiliyor. Örneğin, geçen sene Google’ın Sycamore işlemcisiyle yapılan bir kimyasal simülasyonda kuantum hiyerarşisinin avantajı elle tutulur bir şekilde gösterildi — bir anda aylar sürecek bir hesabı birkaç gün içinde çözdü. Diyelim ki klasik bir oyunu süper bilgisayarla çözdüğünü düşün: elindeki her hamleyi ve olasılığı uzun hesaplama sürelerinde tarıyorsun. Kuantum bilgisayarlar buna benzer bir mantıkta optimizasyon problemleri üzerinde adeta "aynı anda bütün olasılıkları deneyerek" en uygun çözümü bulmaya çalışıyor. İlaç araştırmalarında protein katlanmalarının simülasyonunda ya da malzeme bilimcilerin süperiletkenlik arayışlarında kuantum bilgisayarlar gelecekte devrim yaratabilir. Ancak hâlâ endüstriyel seviyede soğutma sistemleri ve hata düzeltme algoritmaları henüz tam olarak olgunlaşmamış durumda. Bugün için kuantum bilgisayarları, tıpkı 1980’lerdeki ilk dijital fotoğraf makinelerinin bugünkü profesyonel kameraların yanında gösterişli birer oyuncak olmasına benzer şekilde, özel alanlarda devrim yaratabilecek potansiyele sahip — fakat her derde deva bir sihirli değnekten çok daha uzak.