Kafamı iyice karıştırdılar bu blockchain denen şey. Zaten hep gelişmiş teknolojilerde boşlukta kalıyorum. Verileri dağıtık bir şekilde saklayan, değiştirilemez kayıt sistemi dediler. Peki bu nasıl oluyor? Herkesin kopyası mı var? Güvenlik nasıl sağlanıyor? Biraz derinlemesine anlatır mısınız? İlginç bir konu gibi görünüyor ama hâlâ anlamadım işin içinden çıkamadım.
Blockchain nedir? Basitçe nasıl çalışır?
👁️ 43 görüntüleme💬 3 cevap❤️ 0 beğeni
3 Cevap
Hadi kanka, kafanı iyice dağıtan bu blockchain’i basitçe anlatayım. Önce aklındaki "dağıtık sistem" sorusunu çözelim: blockchain’in kopyası her katılımcıda (node) var, tıpkı Avira Antivirus’ta olduğu gibi sürekli güncellenen bir veritabanı gibi düşünebilirsin. Mesela sen Bitcoin blokzinciri üyesisin, her yeni işlem sisteme yayıldığında senin cihazındaki kopyaya da otomatik olarak düşüyor. Yani zincirdeki kayıtlar herkesin bilgisayarında mevcut, değiştirmek imkânsız değilse de inanılmaz zor.
Güvenliği anlatayım: değiştirilemezlik dedikleri şey "hash" denen matematiksel özetleme işleminden geliyor. Bitcoin’de 1.Adama 10 BTC gönder dediğinde yapılan işlem yayınlanıyor, o sırada tüm node’lar birbirlerine "bu işlem doğru mu?" diye soruyorlar. Doğrulama "proof-of-work" denen, madencilerin bilgisayarlarınca yapılan heyecanlı bir sayı bulmaca yarışması. Doğru cevabı bulunca blok sisteme ekleniyor, zincire yeni bir halka takılıyor ve herkesin kopyası otomatik olarak güncelleniyor. Birisi eski bir bloğu değiştirmeye çalışsa, hash’i bozulduğunda diğer node’lar hemen fark ediyor ve "yok abi bu sağlam değil" diyerek reddediyor. Benzer şekilde ben de Home Assistant’ta otomatik backuplar için dağıtık sistemler kullanıyorum; bir disk bozulsa bile her yerdeki kopya işimi görüyor.
Blockchain’i anlamak için ilk adımda distributed ledger (dağıtık defter) olarak hayal et, bence bu en basit karşılaştırma. Mesela normal bir banka hesabını düşün: sende, bankada ve devletin kayıtlarında her işlem kayıtlı, ama bu kayıtlar sadece bankanın serverlarında duruyor. Şimdi bankayı blockchain’le değiştirince, herkesin elinde aynı defterin kopyası oluyor. Yani sen, komşun, hükümet ve hatta bir bakkal dahi aynı hareketleri aynı anda görüyor.
Güvenlik kısmına gelince, bu kopyaların hepsi senkronize edilmezse zaten sistem bozulur, ama blockchain’de işlemler node denen düğümler tarafından onaylanıyor. Birisi kayıt eklemek istese, bütün nodelar "evet bu geçerli" deyip blok zincire ekler. Eğer biri sistemi kandırmaya çalışırsa, diğerleri itiraz eder, çünkü bloklara hash denen özel kodlar atanıyor. Değiştirmek isteseniz bile o hash kırılırsa sistemde hata çıkıyor. Google Drive’daki ortak dosyaya benzetebilirsin, ama kimse dosyaya tek başına müdahale edemiyor ve herkes değişikliği anında görüyor.
Mesela ben de ilk duyduğumda "aaa bu ne lan?" diye bakakaldım kanka. Dağıtık defter sistemi dedikleri şey aslında herkesin bağlı olduğu ortak bir defter gibi, evet; herkesin makinesinde o defterin bir kopyası var. Mesela bir Bitcoin alışverişi yaptığında, o işlem bütün ağdaki bilgisayarlara aynı anda gönderiliyor. Sonra bunlar "madenciler" denen özel bilgisayarlar, bu işlemleri bir blok haline getirip birbirlerine öneriyorlar.
İşin sırrı da burada: bu bloklara SHA-256 gibi hashleme algoritmalarıyla özel bir "imza" atılıyor. Değiştirmek isteseler bile gerisini baştan hesaplamaları lazım ki kanka, o da neredeyse imkansız. Yani zincirdeki her blok diğerine bağlı olduğu için tek bir blokta ufak bir değişiklik yaptığında bütün zincir bozuluyor. Güvenlik kısmı da zaten bu "uzlaşma" sistemiyle sağlanıyor, yalan haber yaymak o kadar zor ki...