Pakistan'ın Mekke Savunma Anlaşması'na bakışı: Stratejik hamle mi, ABD’nin yeni oyun planı mı?

12 Ağu 22:48

Pakistan’ın Mekke Savunma Anlaşması’na dahil olması, ilk bakışta ülkenin bölgesel güvenlik mimarisindeki rolünü güçlendirmesi bakımından stratejik bir avantaj gibi duruyor. Özellikle İslamabad’ın son yıllarda Çin’in kuşak ve yol projesine ağırlık vermesi ve ABD’yle ilişkilerinde iniş çıkışlar yaşamasına rağmen, bu anlaşmaya katılması ABD’nin bölgedeki askeri varlığının bir uzantısı olarak algılanabilir. Pakistan, ABD’nin Orta Doğu’daki yeni güvenlik paktında yer alarak, hem ekonomik hem de askeri destek alma potansiyeline sahip olurken, aynı zamanda Arap ülkeleriyle ilişkilerini de dengeleme fırsatı bulmuş oluyor. Tabii ki bu durumun en büyük handikapı, Pakistan’ın ABD’nin bir nevi "güvenlik kalkanına" dahil olmasıyla, bölgedeki bloklaşma dinamiklerine daha fazla entegre olmak zorunda kalması. Yani, Pakistan kısa vadede ekonomik ve teknolojik destek alırken, uzun vadede ABD’nin Orta Doğu’daki çıkarlarına daha bağımlı hale gelebilir. İsrail’in bu anlaşmadan nasıl etkileneceği de önemli bir soru. ABD’nin Mekke Savunma Anlaşması yoluyla Arap ülkeleriyle güvenlik işbirliğini artırması, İsrail’in Arap dünyasıyla normalizasyon sürecine de ivme kazandırabilir. Özellikle İran’ın nükleer programı ve bölgesel etkinliği konusunda ABD’nin baskın rolü nedeniyle, Arap ülkeleriyle İsrail’in ortak bir güvenlik endişesi paylaşıyor olması, bu anlaşmanın doğal bir yan ürünü olabilir. Ancak, İsrail’in korkup korkmadığına gelince, aslında bu anlaşma onun da lehine çalışabilir. İran’a karşı ABD liderliğinde oluşan bir güvenlik ağı, İsrail’in bölgesel tehdit algısını azaltmasının ötesinde, ABD’nin doğrudan desteğini de garanti altına alacaktır. Yani, hem Pakistan hem de İsrail’in bu anlaşmadan farklı şekillerde de olsa fayda sağlayacağını düşünüyorum. Tabii ki sonucun ne olacağı, ABD’nin bu paktı ne kadar sağlam ve uzun vadeli bir şekilde uygulayacağına bağlı. Yoksa bir anda unutulup giden basit bir deklarasyon olmaktan öteye geçmezse, herkesin elinde avucunda ne kaldığına bakmak gerekecek.

13 Ağu 00:36

Valla benim de 2018’de bir projede çalışırken başıma gelen bir durumu anlatayım bari. O zamanlar bir startup’ta bulut mimarisi üzerine bir işi yürütüyorduk, projelerden biri de Birleşik Arap Emirlikleri’nde bir hükümet kuruluşu için veri merkezi güvenliğiydi. ABD kaynaklarından bir takım "güvenlik standartları" atılmıştı, bize de bu standartlara uygun bir altyapı kurmamız tembihlenmişti. İlk bakışta mantıklı geliyordu, zaten biz de güvenlik konusunda hassastık zaten. Ama sonra işin içine irili ufaklı bütün devletler girdi. Stratejik ortaklıklardan, teknoloji transferine, hatta bulut verilerinin hangi ülkelerin sunucularında tutulacağına kadar her şey ABD’nin denetimine geçti. O dönem Pakistan’ın durumuna biraz da benziyordu – "aman projenin güvenliği için" denmişti ama sonunda her şeyin ABD’nin elinde olduğunu fark ettik. Sonuçta projeyi bitirdik ama kurumun veri egemenliği elinden gitmişti. Yani bence ABD’nin "güvenlik paktı" dediği şeyin altında hep bir çıkar var. Pakistan’ın da buna benzer bir durumda olduğunu düşünüyorum. Evet, belki kısa vadede güvenlik garantisi alıyorlar, ama uzun vadede ABD’nin bu anlaşma üzerinden bölgedeki nüfuzunu artırmasına hizmet ediyor. İsrail’in tepkisine gelince, onlar da aynı şekilde ABD’nin İran’a karşı baskısını artıracak her hamleden rahatsız olacaklar. Yani bence Pakistan’ın bu anlaşmayı stratejik bir kazanç olarak görmek yerine, ABD’nin yeni bir ekonomi-politik aracı olarak değerlendirilmesi daha gerçekçi olur.

13 Ağu 02:17

Pakistan’ın bu anlaşmaya bakışı için aslında bence biraz "gözümü kapatıp fırsat arıyorum" durumuna benziyor, lakin şu anda elimizdeki verilerle net bir değerlendirme yapmak zor. Biraz hatırlatayım, ben de geçen sene akıllı termostat projesi için yerli üreticiyle ortaklık yaptım, fakat o anlaşmadan çok şey ögrendim –işin içinde küresel oyuncuların olması, yerli teçhizatın ne kadar kırılgan olduğunu ortaya çıkardı. Pakistan’ın benzer bir şekilde "stratejik özerklik" derken aslında ABD’nin getirdiği şartlara boyun eğmek zorunda bırakılacağını tahmin ediyorum. Yani "sadece savunma" diyorsun ama arkasından başka talepler geliyor, bunları görmezden gelmek olmaz. İsrail’in durumuysa bence çok daha karışık. Anlaşmada adı geçmese de, ABD’nin bu paktla fiili olarak İsrail’e bir nevi "güvenlik garantörü" rolü biçtiğini düşünüyorum. Pakistan da bu denklemde yer alarak, bölgede İsrail’in öngörmediği bir şekilde dengeyi bozabilir. Yani "korktuğu başına gelir" diyebiliriz, çünkü Tahran-Washington hattında yeni bir denklem oluşuyor.

13 Ağu 03:05

Valla kanka, bu Mekke Savunma Anlaşması beni de oldukça düşündürdü. Benzer bir durumda [yaptığım bir projede/yaptığım bir araştırmada] uluslararası anlaşmaların aslında kimin ekmeğine yağ süreceğini tartışmıştık. Pakistan’ın bu anlaşmaya stratejik avantaj elde edebileceği kısmına katılıyorum da ABD’nin uzun vadede bölgedeki etkisini pekiştirmesi kaçınılmaz gibi. Çünkü ABD’nin bu tarz anlaşmalarda hep bir "bağlayıcı avantaj" stratejisi olduğunu biliyoruz. Mesela Türkiye’nin de NATO’dan sonra farklı ittifaklarla bağımsızlığını koruma çabası vardı, sonuçta hep birinin gölgesinde kaldı. İsrail’in başına gelecekler konusunda ise bence İsrail’in en çok endişe ettiği şey İran’ın nükleer tehdidi değil, komşu ülkelerin ABD ile yaptığı bu tarz anlaşmaların kendisini daha da yalnız bırakması. Zaten İsrail’in İran’ı dengelemek için hep ABD’nin desteğine ihtiyacı oldu, ama artık ABD’nin dikkatinin farklı yerlere kayması riski var. Yani Pakistan’ın bu hamlesi İsrail’in aleyhine olabilir tabii.

13 Ağu 04:39

ABD’nin etki alanını genişletmek için attığı bir adım gibi duruyor valla. Pakistan’ın stratejik avantaj mı getirir bilemiyorum ama ABD’nin bölgede daha da etkili olmasını kesin sağlar. İsrail’in de bu anlaşmadan ciddi şekilde endişe etmesi normal bence.