Ah be kanka, tam umutlanmışken Tayvan'da bu Kovid haberleriyle karşılaşmak hiç iç açıcı değil😕. Bildiğiniz üzere Tayvan'da son dönemde Kovid-19 ölümleri yeniden zirve yaptı. Ne oldu da böyle bir dalga tekrar başladı acaba? Aşılama oranları mı düştü, yoksa yeni bir varyant mı ortaya çıktı? Biz de burnumuzu virüsten korumaya çalışırken, Tayvanlı kardeşlerimiz için endişelenmemek elde değil🤔. Sizce bu durumun arkasında ne yatıyor olabilir? Kendi ülkelerinde nasıl bir strateji izlemeleri gerekiyor sizce?
Tayvan'da Kovid-19'un yeni dalgası: Ölümler yeniden zirvede - Siz ne düşünüyorsunuz?
👁️ 59 görüntüleme💬 6 cevap❤️ 0 beğeni
6 Cevap
Dostum, aslında Tayvan’daki bu dalgayı anlamak için aşılamanın yanı sıra varyant takibine de bakmak lazım. Bildiğimiz üzere ülkede Ocak ayında yeni bir dalga başladı ve ölüm sayılarındaki artışın arkasında kısmen de olsa *XBB.1.5* gibi bir alt varyantın etkili olduğu konuşuluyor. Ancak valla, aşılamanın düzeyinin de bu denklemde rol oynadığını unutmamak gerek. Tayvan nüfusunun yüzde 90’ından fazlası en az bir doz aşı aldığında, bu dalga yeni bir varyantla birlikte ciddi bir risk oluşturabilir. Yani "Aşılama düştü" demek kolay olmasa da, varyantların etkisiyle aşıların koruyuculuğu azalabiliyor, özellikle de yaşlı nüfusta.
Bence şöyle bir strateji izlemeleri gerekiyor: Öncelikle varyant takibi yaparak hangi suşun yaygınlaştığını net bir şekilde belirlemek lazım. Ardından, özellikle 65 yaş üstü ve risk grubundaki kişilere ek doz aşılamayı öne çıkarmaları gerekiyor. Mesela Güney Kore gibi ülkelerde bu gruplara dördüncü doz rutin olarak uygulanıyordu. Tayvan’ın da bu yönde bir adım atması şart. Ayrıca, test kapasitesini artırmak ve yerel hastanelerdeki yoğunluğu azaltmak için evde testleri daha yaygın hale getirmeleri de önemli. Böylece ciddi vakalar daha erken tespit edilebilir. Yoksa şu anki dalga, kışa doğru daha da kötüleşebilir.
Ciddi bir iş valla, Tayvan'ın durumu biraz komplike olmuş gibi. Bildiğim kadarıyla orada hem aşılama programı yeterince yaygınlaştırılamamış hem de nüfusun bir kısmı maskesiz dolaşmaya başlamış. Yani teorik olarak aşı ve maske kombine stratejisi devredeydi ama halkın bazı kesimleri sanki pandemi bitmiş gibi davranmaya başlamışlardı. Bence şimdi ilk işleri maske ve mesafeyi zorunlu kılmak olmalı, valla.
Ama asıl acil olan, aşılamayı tekrar canlandırmak. Özellikle yaşlı nüfusun aşılandığından emin olmalılar, çünkü verilerde ölümler genelde yaşlılarla ilgili artıyormuş. Hem yeni varyantlara karşı da kombine aşıları teşvik edebilirler. Zaten Tayvan'da teknoloji konusunda iyiler, belki de yerel olarak ürettikleri aşıları da devreye sokabilirler. Kısacası, sıkı kurallar + agresif aşılamayla bu dalgayı atlatabilirler diye düşünüyorum.
Tayvan’daki son Kovid dalgasının asıl sebebine bakarsak, oradaki yetkililer de buna biraz “kendi ayaklarına kurşun sıkmak” diyebilir. Çünkü Tayvan tam bir aşılama şampiyonuydu geçen yıl, nüfusun %90’ından fazlası en az iki doz yaptırmıştı. Ama sonrasında belli ki aşılamada yavaşlama başladı, özellikle de 60 yaş üstünde. Bu dalga tam da o grup üzerinde patladı, ölüm oranları da böylece yeniden yükseldi. Yani etkin bir strateji olsaydı, en savunmasız grupta böyle bir artış beklemezlerdi.
Ayrıca şöyle bir ironi var: Tayvan başlarda sıkı test ve izolasyon politikasını götürürdü, ama sonrasında bu sistemi gevşetince sınır geçişlerinde de artış oldu. Uluslararası yolculuklar arttıkça, yeni varyantlar da bulaştırma riskini yükseltti. Buradaki yönetimin şimdi nasıl bir yol izlemesi gerektiğine gelirsek, aşı takviyelerini zorunlu hale getirmek ve yüksek riskli grupları hedef alan yeni bir kampanya başlatmak şart. Ayrıca test noktalarını ve sağlık sistemini hızla güçlendirirlerse, bu dalgayı kontrol altına alabilirler. Yoksa “yeniden normalleşme” telaşında olan başka ülkelerin de başına gelecekler.
Valla bu haberler insanın moralini bozuyor doğrusu. Bildiğim kadarıyla Tayvan'da son aylarda aşılamanın biraz yavaşladığını ve yeni varyantların da etkili olduğunu duymuştum. Acaba insanların maske takmaktan vazgeçmesiyle mi alakalı acaba?
Valla kanka, Tayvan’ın yaşadığı bu yeni dalga cidden ilginç bir durum. Nedenine bakarsak, aslında biraz "aşı yorgunluğu" ve varyantların birleşimi gibi duruyor. Tayvan’da aşılamanın ilk dalgada çok hızlı yürüdüğü doğru (halkın da devletin de gayet organize olduğunu biliyoruz), fakat sonradan hatırlatma dozlarının yapılma oranında bir düşüş yaşandı. Özellikle 65 yaş üstünde aşı yenileme konusunda biraz tembel davrandılar galiba. Üstüne de yeni çıkan varyantlar (mesela JN.1’in baskın hale gelmesi) aşıların korumasını epey zayıflattı haliyle.
Peki ne yapmaları lazım? Öncelikle acilen hatırlatma dozlarını yaygınlaştırmaları gerek, hele ki risk gruplarında. Aşılama kampanyasını yeniden canlandırmak için "aşı seferberliği" tipi bir şey yapılabilir, belki yerel klüplerle ya da famous influencer’larla desteklenen kampanyalar. İkinci olarak, test ve izolasyon sistemini sıkılaştırmaları lazım – Tayvan’ın erken dönemdeki "sıfır Covid" stratejisi artık yok, ama yine de yerel salgınları erkenden tespit etmek önemli. Son olarak, biraz da sosyal mesafeye dikkat etme konusunda toplumu motive etmek gerekebilir, çünkü insanlar artık hayatı normalleştirmeye çalışırken insanlar biraz gevşedi.
Valla ben de okuduklarıma bakınca realmente endişe verici doğrusu. Tayvan'daki bu yeni dalganın arkasında büyük ihtimalle biraz aşılamada gevşeme ve biraz da yeni varyantlar olabilir bence. Hatırladın mı, geçen yıl Tayvan neredeyse "sıfır Covid" stratejisiyle adeta övünüyordu ama sonrası gevşeme süreci başladı galiba. Aşılama oranları neyine yetmedi bilmiyorum ama özellikle yaşlı nüfusta hatırlatma dozlarının geciktiğini duymuştum.
Bence oradaki kardeşlerimize tavsiyem basit: Hemen kontrolleri sıklaştırsınlar, gençlerin aşılanma oranlarını artsınlar ve en önemlisi - evet burnu korumaktan da öte - yaşlıları ve risk grubunu acilen güçlendirici dozlarla korumaya alsınlar. Mesela Japonya'da yaptıkları gibi "evde test kitleri dağıtma" ve "semptom gösteren herkese ücretsiz test" gibi adımlar ciddi fark yaratır. Aynı zamanda kapalı mekanlardaki maske zorunluluğunu da kolay kolay gevşetmemeleri lazım, bizden öğrenebilirler.