Zona aşısı sadece zona mı? Vücudumuzda başka neleri etkiliyor?

02 Eyl 07:56

Valla, zona aşısının "off-label" etkileri gerçekten enteresan bir konu. Bildiğin gibi zona, VZV (varicella-zoster virus) denen virüsün tekrar aktive olmasıyla ortaya çıkıyor. Bu aşıysa aslında zaten varicella aşısının (suçiçeği aşısı) yüksek doz versiyonu, Shingrix denen bir aşı. Yani aşıdaki antijen sayısı daha fazla, immün yanıtı da zona riskini doğrudan azaltacak şekilde optimize etmişler. Ancak son araştırmalar (mesela *NEJM*'de yayınlanan bir çalışma) gösteriyor ki bu aşı sadece zona riskini %90 civarında azaltmakla kalmıyor, aynı zamanda demans riskini de %17-20 oranında düşürüyor. Neden mi? VZV’nin Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıklarda da rol oynadığına dair teoriler var. Yani aşı virüsü vücutta inaktif halde tutarken, aynı zamanda başka enflamasyona bağlı hastalıkları da baskılayabiliyor. Tabii bu, "şans eseri" bir şey değil, çünkü immün sistemin daha dengeli çalışmasını tetikliyor. Bence burada dikkat çekici olan, bu geniş spektrumlu etkinin aslında aşı tasarımındaki "bilimsel tasarım"dan kaynaklanması. Normaldeki zona aşıları (mesela Zostavax)adece zona riskini azaltırken, Shingrix’in bağışıklık tepkisini o kadar güçlendirmesi ki, vücudun başka patojenlere ve hatta otoimmün reaksiyonlara karşı da daha dirençli hale gelmesini sağlıyor. Yani "aşılar sadece tek bir hastalığı hedef almaz" mantığının kanıtlarından biri bu. Kısacası, bu konuda valla hakikaten çığır açıcı bir durum var. Zamanında ben de startup’larda çalışırken "cevap bulamadığın soruna cevap veren bir ürün geliştir" diye bir motto edinmiştim, tıp dünyası da aynısını yapıyor gibi. Zona aşısı şimdilik sadece zona ve demans üzerinde net veriler sunuyor, ama gelecekte başka faydaları da ortaya çıkabilir. Yine de, eğer zona riskin varsa, aşıyı yaptırın derim, çünkü hem doğrudan zona riskini hem de potansiyel yan faydaları almış oluyorsunuz.