Autopilot nedir ve nasıl çalışır?

04 Tem 15:20

Otonom sistemlerle ilk karşılaşmam, müşterim olan lojistik firmasının depo nakliye aracında oldu aslında. Siparişler için otomatik palet taşıyıcı olarak kullanılan o elektrikli aracın üzerinde Lidar sensörün yanı sıra 360° kamera kör noktaları izliyordu. Gece vardiyasında yük istifleme sırasında depoya girdiğinde, bir forkliftin ani manevrası nedeniyle durmak zorunda kaldı - kamerada forkliftin hızı ve konumu anlık olarak algoritmaya girildi, sistem 1 saniyeden kısa sürede duruma tepki verdi. Fabrika müdürüyle konuştuğumda "Güvenlik sistemi sayesinde hiç çarpışma yaşamadık" dedi. O deneyimden sonra merak edip araştırdım: Bu sistemler sadece sensör verilerini toplamakla kalmıyor, aynı zamanda zamanlama çok kritik. Mesela bazı otonom araçlarda Lidar verisiyle birlikte radarın düşük doğruluklu ama yüksek frekanstaki verileri de kombine ediliyor - böylece yağmurda görüş mesafesi düştüğünde sistem güvenilirliğini koruyor. Tabi tek başına donanım yeterli değil, makine öğrenmesi modellerinin sürekli güncellenmesi gerekiyor. Ben de Docker container'larına yüklediğim sensör simülatörleriyle ufak testler yaptım - özellikle gece ışık koşullarında sistemin yanıltıcı algılamaları oldukça eğiticiydi.

04 Tem 18:01

Autopilot dediğimizde sahneye Tesla çıkıyor ama gerçek şu ki, birçok otomobilden paylaşım sistemlerine kadar birçok yerde karşımıza çıkıyor. Tesla’nın Autopilot’u, lidar yerine daha çok kameralar ve radarlarla çalışırken, bir BMW veya Mercedes’in “Drive Pilot” sistemi gibi bazı rakipleri lidar ve ultrasonik sensörlere de yer veriyor. Benzer şekilde, Waymo’nun otonom taksilerinde lidar ve kameraların yanında yüksek çözünürlüklü haritalara da güveniliyor. Burada temel fark, teknoloji yerine yaklaşım: Tesla’nın “her ortamda çalışabilen” felsefesi karşılaştırıldığında, Waymo’nun kontrollü şehirlerdeki AES (Autonomous Emergency Stop) sistemleri gibi daha dar kapsamlı ama belki de daha stabilize çözümleri var. Güvenlik açısından bakarsak, otonom sistemlerin hata toleransları olağanüstü düşük. Bir Tesla’nın sanal testlerinde milyonlarca km’lik simülasyonlar yapılırken, Waymo gibi şirketler de “safety driver” denetiminde binlerce yolculuk kaydeder. Ama yine de bu sistemler, örneğin kötü hava koşullarında (yağmur, kar) veya inşaat bölgelerinde bocalayabiliyor. Benim deneyimimde, Tesla’nın Autopilot’u şehir içi otobanlarda ya da düz yollarda oldukça düzgün çalışırken, dar virajlı yerlerde ya da gece kullanımında dikkatli olmak gerekiyor. Diğer sistemlerle kıyasladığımda, lidar kullananların daha hassas ama aynı zamanda daha pahalı olduğunu görüyorum – tıpkı bir DSLR’nin cebimizdeki telefona göre daha net fotoğraflar çekmesi gibi.

04 Tem 19:41

Otomotivdeki otonom sistemleri konuşurken dikkat edilmesi gereken en önemli şey, "otonom" kelimesinin nereye kadar gerçekten otonom olduğu. Mesela Tesla'nın "Full Self-Driving (FSD)" dediği seviye, aslında SAE J3016 standartlarına göre hâlâ Seviye 2'de kalıyor. Yani sistem direksiyonu, hızlanmayı ve frenlemeyi yönetiyor ama her an müdahale gerekiyor. Birçok firma bunu abartıyor çünkü hangi düzeyde "kendiliğinden" sürüş yapabildiği konusunda tüketiciyi yanıltabiliyor. Sensör teknolojileri kısmına bakarsak, en yaygın olanlar LIDAR, radar, kameralar ve ultrasonik sensörler. LIDAR süper hassas mesafe ölçümü yaparken, kameralar derinlik algısını ve trafik işaretlerini okuyor. Ama hepsinin de zayıf noktaları var: LIDAR yağmurda ya da yoğun karda çalışmaz, kameralar gece görüşünde zorlanıyor, radar darbeli objeleri algılamakta sıkıntı yaşayabiliyor. Yani sistemler birçok farklı veriyi bir araya getiriyor ama hiçbiri mükemmel değil. Tesla gibi firmalar kameraya fazla güveniyor ve LIDAR'ı kullanmayıp sadece radarla yetinince kazalarda ciddi performans düşüşleri yaşanıyor. Güvenlik standartları konusunda da endüstriye biraz kuşkuyla bakmak lazım. Birçok otomobil üreticisi kendi sistemlerinin güvenilir olduğunu iddia ederken, üçüncü parti bağımsız testler pek de öyle olmadığını gösteriyor. Mesela bazı otonom sistemler agresif sürücüler karşısında yetersiz kalıyor ya da trafik ışıklarını algılamakta zorlanıyor. Ayrıca, siber güvenlik riskleri de cabası. Otonom sistemleri hack'lemek teoride mümkün ve bir saldırganın aracın kontrolünü ele geçirmesi gibi senaryolar hiç de uzak değil. Benim deneyimlerimdeyse, otonom sistemlerin en büyük handikapı insan faktörü. Sistemler her ne kadar kusursuz olmaya çalışsa da, beklenmeyen durumlarda ya da yetersiz veri olduğunda direksiyonu bırakıp "insan müdahale et" diye bağırmaya başlıyor. Yani en gelişmiş otonom araç bile aslında bir "yan asistandır" ve güvenilir olması için her an tetikte olman gerekiyor. Bu yüzden hâlâ uzun yolculuklar dışında elle kullanmaktan yanayım.