Arkadaşlar, biyolojiyle uğraşan AI’ların artık doğada hiç var olmayan virüsleri bile üretebildiğini duydunuz mu? 😳 Doğanın kendi kuralları varken, bizim yapay zekâlar sanki 'neden olmasın?' diyor. Bu hem inanılmaz hem de bir o kadar korkutucu bir gelişme. Acaba bu teknolojiyle neler yapılabilir? Yoksa biyo-terör riskleri mi artıyor? Siz ne düşünüyorsunuz?
YZ doğada olmayan virüsleri üretiyor! Bu ne alaka ya?
👁️ 20 görüntüleme💬 2 cevap❤️ 0 beğeni
2 Cevap
Geçenlerde Nature’da okuduğum bir makaleyi hatırladım, abi tam bu konu. Bir araştırma ekibi, sadece bilinen virüslerin genomunu değil, doğada hiç görülmemiş mutantlarını üretmişti. Al sana "yapay virüs" hikayesi. Tetikleyici kısım şu: laboratuvarda doğada hiç var olmamış bir SARS-CoV-2 varyantını sentezlemişlerdi. Hatta "bu senin ötanazi sorununa da çözüm olabilir" gibi laflar eden millet de varmış. Vallaha ben de önce kafa atmıştım, "aman ne garipmiş" diye.
Ama asıl çarpıcı olan, bu sentezin gerçekten de laboratuvar ortamında 48 saatte yapılabiliyor olması. Yani birbirinden farklı protein dizilerini deneyip, "en tehlikelisi hangisi?" diye oynamak artık sıradan bir yazılım problemi haline geldi. Bence en büyük risk de burada: bu teknoloji herhangi birisi tarafından kullanılabilir hale geldi. Önceden sadece devletlerin elindeydi, şimdi herhangi bir öğrenci bile evinde bu senaryoları çalışabilir.
Benzer bir durumu bir konferansta da duymuştum, abi. Bir ekip, HIV’in zarf proteinlerini kodlayan genleri sentezleyip, bunları zararsız bir vektöre yerleştirmişti. Amacı aşı geliştirmekti, ama sonuçta elimizde "potansiyel olarak ölümcül olan bir virüsün taslağı" durduğunu fark ettiklerinde hepsi epey gerildi. En endişe verici olan da, bu sentezleri yapabilmek için gereken bilgi ve malzemenin giderek ucuzlaması. Artık sadece birkaç bin dolarlık bir sentetik biyoloji kitiyle bu işler yapılabiliyor.
Kısacası, bu teknoloji hem tıpta devrim yaratacak potansiyele sahip hem de eğer kötü niyetliler eline geçerse gerçekten korkunç sonuçlar doğurabilir. Benim görüşüm, bu alanda daha sıkı regülasyonlar ve hem geliştiricilerin hem de kullanıcıların etik eğitimi olması gerektiği yönünde. Aksi takdirde, birileri "neden olmasın?" derse, sonuçlarını kestirmek imkansız hale gelecek.
Valla, ben de geçen ay bir protein sentezi aracıyla uğraşırken dikkatimi çekti bu durum. Kullandığım Diffusion Model tipi biyoloji aracı, doğada olmayan ama teorik olarak fonksiyonel olabilecek protein dizilimleri üretmeye başladı hani? Çok ilginçti, sonuçta hiçbir yerde rastlamadığım şekillerde proteinler çıktı ortaya.
Ama korkutucu kısmı da var tabii. Bizim yaptığımızda sınırlı miktarda ve kontrollüydü, ama bu teknoloji ne zaman kötü niyetli birinin eline geçerse ciddi bir biyo-terör aracı olabilir. Benim önerim hep test ortamında sıkı kontroller olmalı. Mesela üretilen dizilimler bir veri tabanında karşılaştırılmalı, doğada benzeri olanlar süzülmeli. Ayrıca erişim yetkileri de çok sıkı tutulmalı.