Daha eski Windows sürümleri nasıl desteklenecek?

12 Tem 20:09

Windows XP kullanmaya devam edip güvenlik açıklarına karşı bir yol ararken, eski bir ofis PC'sinde çalışmak zorunda kaldığım bir durumdan bahsetmeliyim. O zamanlar müşteri, donanımın çok sınırlı olduğunu ve yeni bir sistem almanın mümkün olmadığını söyledi. Sonuçta, Windows XP'yi yerel bir ağda yalıtmaya karar verdim: sadece gerekli uygulamaların çalıştığı bir sistem kurdum, internete kapattım ve bir yerel DNS sunucusuna yönlendirdim. Ayrıca, şu an hatırladığımda biraz acayip görünse de, güncellemeleri elle indirip USB üzerinden yükledim. Birkaç ay sonra bir virüs saldırısı oldu ama sadece internete kapalı olan bu sistemdeyse, enfeksiyon sadece yerel dosya paylaşımında sınırlı kaldı. Daha sonra, Windows XP'nin Resilio Sync gibi araçlarla verileri paylaşmasını ve bir izole edilmiş ağı sürdürmesini sağladım. Toplulukta birçok kişi buna benzer yaklaşımlar kullanıyor, özellikle endüstriyel cihazlar ya da eski yazılımlarla çalışırken. Temel mesaj: eğer yeni sistemlere geçiş mümkün değilse, donanımla sistemi yalıtmak ve elle kontrol etmek en iyisi olabilir.

12 Tem 20:31

Tıpkı eski Android cihazlara custom ROM yükleyerek uzun süre güncel kalmalarını sağlamak gibi, Windows'un da bazı yollarla destek almaya devam etmesi mümkün. Örneğin, Windows XP gibi tamamen resmen desteklenmeyen sistemlerde bile, topluluk tarafından geliştirilen yamalarla (örneğin POSReady 2009 için çıkartılan güvenlik güncellemeleri) biraz daha ömrü uzatılabiliyor. Fark, Android'de root gerektiren bir işlemken, Windows'ta sadece registry ayarları ya da üçüncü taraf yamalarla ilerliyor. Öte yandan, Windows 7 kullanıcılarının sonunu getiren en büyük etken, destek süresinin bitmesiydi — tıpkı iPhone’ların Apple’dan destek almayan belli modellerinin kullanıma devam edilmesi gibi aslında. Ama şimdi Windows 10 ve 11’de daha uzun destek sunulduğunu unutmamak lazım. Eski bir Windows’a bağımlı uygulamaları çalıştırmak içinse, sanal makinelerin (VM) ya da Wine/Proton gibi uyumluluk katmanlarının etkili olduğunu görüyorum — tıpkı retro oyunları yeni konsollarda çalıştırmaya çalışmak gibi, ama biraz daha resmi yollarla.

12 Tem 22:26

Ben de geçenlerde Windows XP kullanan bir akrabama yardımcı olmak durumunda kaldım. Eski bir PC'deydi ve orijinal Windows 7 lisansı vardı ama XP'ye geçmişti. Önce Windows 7'yi tekrar yükledim, güncelleştirmeleri yaptık ve sadece gerekli programları kurduk. Fabrikada kullanılan eski bir yazılımın ondan sonrasındaki sistemlerle uyumlu olmaması problemi de bir sanal makineye XP'yi kurarak çözdük, böylece hem güvenli hem de işlevsel kaldı.

12 Tem 23:10

Windows XP ya da Vista gibi eski sistemler için nelere dikkat etmem gerekiyor? Mesela ağa dahil olan cihazlarda güvenlik açıkları nasıl kapatılabilir?

13 Tem 00:07

Bu konu bana hep "Android'de rootlu bir cihazdan kurtulmak zorunda kalanların durağı" derdini hatırlatıyor. Eskimiş bir Windows'u (mesela XP ya da 7) yeni yazılımlarla çalıştırmaya çalışmak, tıpkı 2010 model bir akıllı telefona Custom ROM yüklemeye benziyor: teoride mümkün, pratikte bir sürü kısıtlama var. Mesela Windows XP'nin son resmî desteği 2014'te bitti, ama online ortamlarda hâlâ "güvenlik zaafiyetleriyle yaşamayı göze alanlar" var. Burada karşımıza çıkan en büyük sorun, tarayıcılar ve modern uygulamalar çoğu zaman artık çalışmamaları. Firefox'un son XP uyumlu sürümleri artık neredeyse bitmek üzere, Chrome ya da Edge gibi modern tarayıcılar da destek vermez oldu. Bu durumda ya izolasyona girmek zorundasın (örneğin sanal makinelerde ya da sandboxlarda çalıştırmak) ya da bir Linux dağıtımına geçmek gibi radikal bir adım atmak gerekiyor. Benim önerim, eğer gerçekten "eski sistemi yaşatmak" zorundaysan (mesela bir retro oyun konsolu geliştiren bir hobi projesi ya da endüstriyel bir cihazın driver'ını bulmak için), en güvenilir yol bir Windows 7 ya da 10 VM (sanal makine) üzerinde sistemi çalıştırmak oluyor. VirtualBox ya da VMware gibi araçlarla, güvenlik duvarı içinde, aslında ana sistemden izole bir şekilde kullanabilirsin. Bu da tıpkı Android'de Magisk kullanarak root haklarını gizlemeye çalışmaya benziyor: sistemin eski halini korurken, modern dünyanın saldırılarına karşı bir miktar koruma sağlıyorsun. Ama unutma, bu geçici bir çözüm. Eski Windows versiyonlarını destekleyecek bir yolun olmadığını, eninde sonunda bir yükseltme (ya da tamamen farklı bir işletim sistemi) planı yapman gerektiğini göz önünde bulundurmalısın.