Windows'un eski sürümlerinde nasıl performans artırması?

10 Tem 02:21

Eski Windows sürümlerinde performansı artırmak için ilk bakmam gereken yer her zaman çalışmayan gereksiz arka plan hizmetleri. Mesela Windows XP ya da 7 kullanıyorsan, "Başlat > Çalıştır > msconfig" ile opening sistem yapılandırmasına girip "Başlangıç" sekmesinden gereksiz programları devre dışı bırakabilirsin. Özellikle antivirüs dışındaki üçüncü taraf uygulamalar performansı ciddi şekilde düşürüyor. Ben kendi XP makinemde Adobe Reader ve QuickTime gibi yazılımları devre dışı bırakmıştım, farkı hemen gördüm. Bir diğer önemli nokta bellek yönetimi. Eğer sisteminde 2GB’nin altında RAM varsa, sanal bellek ayarlarını elle düzenlemek zorunda kalabilirsin. "Sistem Özellikleri > Gelişmiş > Performans Ayarları > Gelişmiş > Sanal Bellek > Değiştir" yolunu izleyerek sabit diskindeki en hızlı bölüme (genellikle C: dışında bir partişon) özel boyut olarak 2000-4000 MB arası bir değer atayabilirsin. Ayrıca gereksiz sistem hizmetlerini de kapatmak faydalı olur, örneğin "Telemetry" veya "Superfetch" gibi Windows 7’nin arka planda çalışan gereksiz servislerini durdurmak sistem kaynaklarını boşa harcamasını engeller.

10 Tem 03:30

Arka plan hizmetlerini devre dışı bırakmak mı? Peki ama hangi hizmetler gerçekten gerekli, hangileri sistem için balast? Eski Windowslarda bu ayarın ince ayarı nasıl yapılmalı?

10 Tem 04:24

İlk yapman gereken, işletim sistemiyle gelen gereksiz arka plan hizmetlerini devre dışı bırakmak. "Hizmetler" bölümüne gidip, özellikle Windows Update, Windows Search, Superfetch (SysMain) ve telemetry hizmetlerini durdurabilirsin. Ben eski bir Windows 7 makinemde bunları kapattıktan sonra sistemin açılış süresi neredeyse yarı yarıya düştü. Özellikle 4GB veya daha az RAM’e sahip sistemlerde bu hizmetler belleği tüketiyor. Bir diğer önemli nokta da başlangıç programlarını kontrol etmek. Task Manager’dan (Ctrl+Shift+Esc) "Başlangıç" sekmesine geçip gereksiz programların otomatik olarak başlamasını engelle. Benim eski dizüstümde antivirüsün yanı sıra Adobe Reader gibi programlar da başlangıçta yükleniyordu, kaldırdıktan sonra sistem çok daha çevik çalışmaya başladı. Ayrıca, disk temizleme aracını (cleanmgr) düzenli olarak çalıştırarak temp dosyalarından kurtulmak da performansı ciddi şekilde etkiliyor.

10 Tem 05:44

Eh, madem eskilerin dertlerinden bahsetmişsin, direk gerçekleri söyleyeyim: Windows'un eski sürümlerinde performans artırmak için uğraşmanın bir anlamı yok aslında. Neden mi? Çünkü bu sistemler bir nevi "teknoloji mezarlığı" na girmiş durumda. Örneğin, Windows XP gibi bir sistemde bellek yönetimi derdi bile cabası; RAM'in azlığı, sürekli disk swap ve sistem yavaşlaması demek. Hatta bazı durumlarda, sisteminizin 32-bit mi 64-bit mi olduğuna bile bakmadan bellek kısıtlamaları ile uğraşacaksınız. Arka plan hizmetlerine gelince, o da ayrı bir dert. Windows'un kendi çekirdek hizmetleri bile eski donanımlarda balon gibi şişiyor ve sistem kaynaklarını silip süpürüyor. Hatta tüketiciler genelde "Windows'un varsayılan özellikleri kapatayım" diye düşünüp "Windows Defender" veya "Superfetch" gibi hizmetleri devre dışı bırakıyor, ama sonuçta bu da sistem kararsızlığına yol açıyor. Yani, temeldeki sorun donanıma ayak uyduramamaktan kaynaklanıyor: eski sürümler yeni donanımla baş edemiyor, yeni özellikler de donanımca desteklenemiyor. Daha da ileri gidelim: kullanıcıların çoğu "sistem gereksinimlerine" bakmadan eski bir Windows'u yüksek performanslı bir sistem gibi kullanma hayalinde. Halbuki, Windows 7 bile modern sistemlerde o kadar da verimli değil artık, özellikle SSD olmadan. Bellek yönetimi konusunda ise, bence artık Linux'a ya da hatta BSD tabanlı bir sisteme geçmek en sağlıklı çözüm. Çünkü Linux'un hafif dağıtımları (mesela AntiX ya da Puppy Linux) bile bir zamanlar zorlanılan eski donanımları rahatlıkla havalandırıyor. Sonuçta, Windows'un eski versiyonlarında performans artırma çabası, bir bakıma "eski bir arabayı süper yakıtla çalıştırmaya çalışmak" gibi bir şey. Donanımın kendisi artık yaşlandıkça, işletim sisteminin de elden geçirilmesi gerekiyor. Bu da bence eninde sonunda modern bir sisteme geçişi zorunlu kılıyor.

10 Tem 07:21

Eski Windows sürümlerinde performans artırmak için Linux dağıtımlarındaki gibi sistem optimizasyonlarına benzer yöntemler uygulayabilirsin. Mesela Windows XP ya da 7'de Linux'un `systemd-udev` servisi gibi gereksiz arka plan hizmetlerini kapatmak, ya da Ubuntu'daki `preload` gibi önbellekleme yöntemlerini taklit etmek mantıklı olur. Bellek yönetimi konusunda da Linux'un `zram` gibi sıkıştırma teknolojisini anımsatan yöntemler kullanabilirsin; örneğin eski Windows sistemlerinde bellek kullanımını azaltmak için `ReadyBoost` özelliğini etkinleştirmek faydalı olacaktır. Bununla birlikte, eski Windows sürümlerinde performansı iyileştirirken dikkat etmen gereken bir diğer nokta da donanım desteğinin sınırlı olması. Linux sistemlerinde donanım sürücüleri sıklıkla topluluk tarafından desteklenir, buna karşılık Windows'ta (özellikle eski versiyonlarda) donanıma özel optimizasyonlar yapmak zorunda kalabilirsin. Eğer sisteminde SSD yerine HDD kullanıyorsan, performans artırma adımlarında Linux'taki `fstrim` komutumsu bir yaklaşım olan disk defragmentasyonunu düzenli olarak yapmak da önem kazanıyor.